Het nieuwe begrip ‘ambtenaar’

Met de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) verdwijnt de ambtelijke status niet. Zowel de oude Ambtenarenwet als de (nieuwe) Ambtenarenwet 2017 kent het begrip ‘ambtenaar’. Echter, in beide wetten heeft die term een andere betekenis. Volgens de nieuwe Ambtenarenwet is degene ambtenaar die op basis van een arbeidsovereenkomst bij een overheidswerkgever werkzaam is. Dit betekent dat bepaalde groepen werknemers ambtenaar zijn geworden, zoals werknemers bij het UWV, SVB en de Nederlandse Bank.

Enkele groepen vallen niet onder de Wnra. Zij vormen een uitzondering. Op hen is de nieuwe Ambtenarenwet niet van toepassing. Zij krijgen dus niet te maken met het private arbeidsrecht, maar houden hun huidige positie. Dit zijn onder andere diegene die werkzaam is bij de politie en defensie. Ook rechters, officieren van justitie en politieke ambtsdragers (kamerleden, burgemeesters en wethouders) vormen een uitzondering.

De Ambtenarenwet blijft dus bestaan maar is wel veranderd. Naast het Burgerlijk Wetboek (BW) blijft deze van toepassing op ambtenaren en overheidswerkgevers. In de nieuwe Ambtenarenwet staan nog steeds regels zoals geheimhoudingsplicht, het verbod om giften aan te nemen en de plicht om nevenfuncties te melden.

jurist Zoetermeer, juridisch advies Zoetermeer, rechtsbijstand Zoetermeer, juridisch adviseur, adviseur recht

Aanstelling wijzigt in een arbeidsovereenkomst

Ambtenaren werken vanaf 1 januari 2020 niet meer op basis van een aanstelling, maar op basis van een arbeidsovereenkomst. De eenzijdige aanstelling van zittende ambtenaren is automatisch omgezet in een tweezijdige arbeidsovereenkomst. Met ambtenaren die na 1 januari 2020 in dienst treden, wordt een arbeidsovereenkomst gesloten. De bepalingen uit het BW over arbeidsovereenkomsten (titel 10 van boek 7) zijn dus ook van toepassing.

Wijziging rechtspositieregelingen

Vanaf 1 januari 2020 zijn de rechtspositieregelingen zoals het Algemeen Rijksambtenarenreglement, niet meer van kracht. Het overeenstemmings- of meerderheidsvereiste uit het ambtenarenrecht is per genoemde datum vervallen. Dit vereiste hield in dat een akkoord met een meerderheid van de vakcentrales moest worden gesloten om een regeling met arbeidsvoorwaardelijke rechten of verplichtingen voor individuele ambtenaren, in te kunnen voeren. In plaats daarvan kunnen overheidswerkgevers een cao afsluiten. Het cao-recht kent het beginsel van contractvrijheid. Dat betekent dat sociale partners bij de overheid – binnen de gestelde kaders – vrij zijn in hun keuze waarover en met wie zij een cao sluiten. Iedere overheidswerkgever kan in principe zelf bepalen of en met wie cao-onderhandelingen worden gevoerd.

Wijzing bestuursrecht

Ambtenaren vallen met ingang van 1 januari 2020 onder het bereik van het civiele (arbeids)recht. Bij arbeidsgeschillen is de afwijkende rechtsgang van ambtenaren niet meer van kracht. In plaats van bezwaar bij de eigen werkgever en beroep bij de bestuursrechter, moet de ambtenaar naar de kantonrechter. Ook het systeem rond ontslag is veranderd. De overheidswerkgever kan vanaf 1 januari 2020 in de meeste gevallen pas tot ontslag overgaan na tussenkomst van het UWV of de kantonrechter. Verder is de Centrale Raad van Beroep niet meer de hoogste rechter, maar de Hoge Raad.

Materiële arbeidsvoorwaarden

De materiële arbeidsvoorwaarden, zoals salaris, eindejaarsuitkering of vakantie-uren zijn niet veranderd door de nieuwe wet. Net zoals vóór 1 januari 2020 het geval was, wordt de inhoud van deze voorwaarden overeengekomen in het overleg van werkgevers en vakbonden. Bij onderhandelingen over een nieuwe cao kunnen wel andere afspraken gemaakt worden.

jurist Zoetermeer, juridisch advies Zoetermeer, rechtsbijstand Zoetermeer, juridisch adviseur, adviseur recht, juridische advies,

.